اقتصاد نرمافزار آزاد
اول از همه، مهم است به یاد داشته باشید که عبارت Free در «نرمافزار آزاد» (Free Software) به معنای آزادی است، نه رایگان بودن!
نرمافزار آزاد خود را در سمت سرور ثابت کرده است. یک مدل کسبوکار اثباتشده وجود دارد و مردم اینجا پول زیادی به دست میآورند.
۱) نکته در مورد سمت سرور این است که اگرچه برخی اجزای رایج و قابل استفاده مجدد (سرورهای پایگاه داده، سرورهای وب و غیره) وجود دارند، اما اکثر شرکتها هنوز به برنامهنویسی سفارشی زیادی برای سرورهای خود نیاز دارند و هیچ مقدار نرمافزار آزادی این نیاز را از بین نمیبرد. این مدل تجاری است که اکثر برنامهنویسان امروزی در آن جای میگیرند. به جای کار با ابزارهای انحصاری، آنها با ابزارهای آزاد کار میکنند.
۲) علاوه بر این، کسبوکارها همیشه به ارتقاء اشیاء قابل استفاده مجدد خود نیاز دارند. آیا واقعا همه ما میخواهیم به سرورهای پایگاه دادهای که نمیتوانند تکثیر شوند، پایبند باشیم؟ نه، بنابراین تکثیر باید اضافه شود. حال، اگر هیچ شرکتی پایگاه داده نمیفروشد، فقط پایگاههای داده آزاد وجود داشته باشد، برخی شرکتها باید خودشان این ویژگی را بنویسند. سپس، میتوانند یا آن را مخفی نگه دارند (که استفاده از تغییرات دیگران را در نسخه خودشان از سرور پایگاه داده دشوار میکند)، یا میتوانند آن را منتشر کنند. وقتی مشکلات یک درخت توسعه تقسیمشده را ببینند، در نهایت کسبوکارها تقسیم درختان را متوقف میکنند. آپاچی در این مدل کسبوکار جای میگیرد.
۳) با این اوصاف، شرکتها دوست ندارند خودشان این چیزها را بنویسند. با این حال، هنوز هم جایی برای نرمافزارهای آزاد وجود دارد. به Cygnus نگاه کنید. محصول اصلی آنها کامپایلر رایگان gcc است که توسط برنامهنویسان در همه جا استفاده میشود. آنها برخی از محصولات پیشرفته را برای توسعهدهندگان میفروشند که متنباز نیستند، اما تا جایی که من میدانم، بیشتر پول Cygnus از ساخت نسخههای جدید gcc برای شرایط خاص حاصل میشود. به عنوان مثال، Cygnus کامپایلرها را هم برای پلیاستیشن اصلی و هم برای پلیاستیشن ۲ عرضه کرد.
در سمت کلاینت، اوضاع خیلی پیچیدهتر میشود.
یک نرمافزار سمت کلاینت معادل نکته ۱ در بالا وجود دارد (همانطور که در کسب و کار به نرمافزار سمت سرور سفارشی نیاز داریم، در کسب و کار به نرمافزار سمت کلاینت سفارشی نیز نیاز داریم). اما گذشته از این، افرادی که نرمافزار آزاد تولید میکنند تا همین اواخر علاقه زیادی به توسعه کلاینت نداشتهاند. خیلی زود است که دقیقا بگوییم این موضوع از دیدگاه کسب و کار چگونه عمل خواهد کرد، زیرا تقریبا تمام نرمافزارهای کلاینت آزاد موجود توسط افرادی نوشته شدهاند که عاشق برنامهنویسی هستند، نه افرادی که برای پول کار میکنند.
همچنین میتوان تنها با نصب نرمافزارهای آزاد و پیکربندی آنها (مثل FreeRadius، Raccoon، Samba، Apache) بدون نیاز به برنامهنویسی زیاد، درآمد کسب کرد. نسخههای تجاری نرمافزارهای مشابه گران هستند و افرادی که میتوانند همین نوع شبکهسازی و ادغام را با استفاده از Open Source انجام دهند، مورد علاقه شرکتها هستند. برای موفقیت در این کار به تجربه زیادی نیاز است، اما مشتریان کمی بیشتر برای دانش هزینه میکنند زیرا این هزینه با صرفهجویی در نرمافزار جبران میشود.
موارد فوق در واقع اقتصاد نرمافزار آزاد نیست، یا در بهترین حالت تنها بخش کوچکی از آن است. اقتصاد، مطالعه تخصیص و توزیع منابع است. اقتصاد نرمافزار آزاد در مورد چگونگی تأمین مالی نرمافزار آزاد، چه کسی آن را تامین مالی میکند، چگونه تامین مالی میشود، چگونه بر سایر فعالیتهای اقتصادی تاثیر میگذارد و غیره و غیره خواهد بود.
حال، اگر به نحوه تامین مالی نرمافزار آزاد نگاه کنید، متوجه خواهید شد که شرکتهای تولیدکنندهی نرمافزار مانند Red Hat تنها بخش بسیار کوچکی از تامین مالی را تشکیل میدهند. بخش بسیار بزرگتر، شرکتهای کاربر نرمافزار هستند که نرمافزار آزاد را از جیب خودشان تامین مالی میکنند، زیرا، خب، به آن نرمافزار نیاز دارند. و بخش بزرگ دیگر تامین مالی نرمافزار آزاد، برنامهنویسان کاربر هستند که این کار را از جیب خودشان انجام میدهند، یا به این دلیل که به نرمافزار نیاز دارند یا به این دلیل که در ازای توجه (AttentionEconomy) پول دریافت میکنند یا به دلایل صرفا سیاسی.
اگر برنامهنویسی را یک فعالیت ذاتا نوآورانه میدانید، که تا حدودی هم همینطور است، کتاب «منابع نوآوری» نوشته اریک فون هیپل نشان میدهد که بیشتر برنامهنویسی توسط برنامهنویسان کاربر (در داخل شرکت) انجام میشود و باید انجام شود، نه تولیدکنندگان (فروشگاهها). و اگر میخواهید به سوالات سیاسی-اقتصادی گستردهتر در مورد نرمافزار بپردازید، باید نیکولای بزروکوف را بخوانید.
دیدگاهتان را بنویسید