توزیع گنو/لینوکس (Distro) چیست

در این آموزش سعی خواهیم کرد به مفهوم توزیع گنو/لینوکس بپردازیم.

همانطور که می‌دانید، سیستم‌عامل گنو/لینوکس یک سیستم‌عامل کاملا آزاد و رایگان است. گنو/لینوکس را هر کس می‌تواند جمع‌آوری کرده و به نام خودش به رایگان عرضه کرده و به فروش برساند. علت چیست؟ سسیستم‌عامل گنو/لینوکس از بخش‌های بسیار زیادی تشکیل‌شده که هر بخش آن توسط عده‌‌ای خاص توسعه می‌یابد که هر یک در سمتی از جهان قرار دارند. البته این نکته، نقطه قوت آن به شمار می‌رود.

مفهوم توزیع گنو/لینوکس (Distro)

در صورتی که شما به‌‌عنوان یک کاربر بخواهید یک گنو/لینوکس داشته باشید، باید تمام این قطعات را جداگانه جمع‌آوری کرده و پس از کامپایل استفاده نمایید. درصد کمی از مردم این امکان و توانایی را دارند. بنابراین افراد و شرکت هایی اقدام به جمع‌آوری این قطعات مجزا و قرار دادن آنها کنار هم کرده‌اند و به علاوه برای این مجموعه برنامه‌های نصب، مدیریت سیستم و مدیریت بسته‌های نرم‌افزاری نوشته‌اند تا کار نصب و مدیریت سیستم را برای کاربران آسان کنند. به این مجموعه‌ها که توسط افراد و شرکت‌ها گردآوری شده‌است، توزیع (Distribution و به اختصار Distro) گفته می‌شود که با نام‌های مختلف و بسته‌بندی و پشتیبانی‌های گوناگون در قالب تجاری و غیرتجاری در دسترس عموم قرار می‌گیرد.

کدام توزیع گنو/لینوکس را انتخاب کنیم

یکی از سوالاتی که اغلب توسط کاربرانی که مایل به مهاجرت به سیستم عامل گنو/لینوکس هستند مطرح می‌شود، انتخاب توزیع است. چرا انواع مختلفی از گنو/لینوکس وجود دارد؟! کدام یک مناسب‌تر است؟

پاسخ این جا است، هر یک از توزیع‌های گنو/لینوکس دارای ویژگی‌های خاصی است که آن را از دیگر توزیع‌ها متمایز می‌کند. مثلا ممکن است برنامه‌های نصب آن‌ها با هم تفاوت داشته باشند، البته اصول نصب در همه گنو/لینوکس‌ها یکسان است اما ممکن است ابزارهای گرافیکی مدیریت و نصب در آن‌ها متفاوت باشد.

ممکن است نسخه برنامه‌هایی که با یک توزیع خاص ارائه می‌شوند جدیدتر یا قدیمی‌تر باشند، محل فایل‌های پیکربندی آن‌ها متفاوت باشد، پوسته و رابط کاربری آن‌ها متفاوت باشد و یا به‌طور کل برای انجام امور خاصی طراحی شده باشند. به‌طور مثال ممکن است یک توزیع مخصوص سرویس‌دهنده یا ایستگاه کاری، کامپیوترهای قدیمی، مدیریت شبکه و دیوار آتش، نابینایان و … باشد.

ایجاد یک توزیع گنو/لینوکس

بنابراین، همان‌طور که شرح داده شد، هر فرد یا گروهی می‌تواند توزیع مخصوص خود را ارائه نماید. توزیع‌ها به دو صورت تجاری و رایگان ارائه می‌شوند. بدین معنا که در ازای دریافت یا استفاده از خدمات پشتیبانی برخی از آن‌ها باید پول پرداخت شود و برخی از آن‌ها رایگان هستند.

البته شما می‌توانید یک توزیع گنو/لینوکس را چه رایگان و چه تجاری به تعداد نامحدود کپی و توزیع نمایید، همچنین اکثر توزیع‌های غیرتجاری و برخی از توزیع‌های تجاری به‌صورت رایگان از سایت‌های مربوطه قابل دانلود هستند.

شما می‌توانید بر روی توزیع‌ها مطالعه و برسی کنید و نحوه عملکرد آن‌ها را به خوبی درک کنید؛ زیرا در دنیای گنو/لینوکس هیچ مسئله پنهانی وجود ندارد و هیچ چیز از دید کاربر مخفی نیست. کاربران حتی می‌توانند به راحتی از حفره‌های امنیتی سیستم توسط توسعه‌دهندگان با خبر شوند.

شما هم می‌توانید تا توزیع خود را ایجاد و حتی منتشر کنید. کتاب Linux From Scratch به اختصار LMS راهنمای خوبی برای این کار است.

محبوب‌ترین توزیع‌های گنو/لینوکسی

در صورتی که گنو/لینوکس را به خوبی فرا بگیرید، مهم نیست از چه توزیعی استفاده کنید چون این امر تا حدی بستگی به سلیقه فرد دارد هر چند در انتخاب توزیع باید نوع کاربرد آن را در نظر بگیرید. این نکته حائز اهمیت است که همه توزیع‌ها ذاتا شبیه به یکدیگر هستند و در جزئیات با هم متفاوتند.

این موضوع به این معنی است که تمام اموری که در یک توزیع انجام می‌دهید در دیگر توزیع‌ها هم قابل انجام است ولو با اندکی تفاوت.

شما نیز می‌توانید با استفاده و امتحان توزیع‌های مختلف، توزیع مورد علاقه خود را بیابید. توزیع‌هایی چون دبیان (Debian)، ردهت (RedHat)، اوبونتو (Ubuntu)، فدورا (Fedora)، مینت (Mint)، اوپن‌سوزه (OpenSuse)، آرچ (Arch)  و کالی (Kali) از محبوب‌ترین توزیع‌ها به‌شمار می‌آیند.

جمع‌بندی

در نهایت، شایان ذکر است که هر یک از توزیع‌های گنو/لینوکسی، ابزارهایی را به‌طور پیش‌فرض بر روی خود دارند و در واقع برای کاربردی خاص، ایجاد شده‌اند. به‌عنوان مثال توزیع دبیان، برای شبکه و سرور، توزیع اوبونتو، برای کاربر عادی، فدورا برای برنامه‌نویسی و کالی برای تست نفوذ مناسب‌ترند.

ناگفته نماند که همان‌طور که عنوان شد، این بدان معنا نخواهد بود که به‌عنوان مثال از توزیع اوبونتو نمی‌توان در سرور استفاده کرد، و مطمئنا نصب هر ابزاری که در توزیعی دیگر موجود است در هر توزیعی امکان‌پذیر و قابل استفاده خواهد شد.

سعی خواهد شد که در آموزش‌های بعدی، به‌صورت موردی هر یک از توزیع‌های گنو/لینوکسی را مورد تحلیل و بررسی قرار دهیم.